Zanim zapiszesz dziecko na cały rok zajęć – kiedy warto zrobić diagnozę logopedyczną, neurologopedyczną lub pedagogiczną?

Wrzesień dla wielu rodzin oznacza układanie dziecięcego planu na kolejne miesiące.

Angielski. Basen. Piłka nożna. Taniec. Gimnastyka. Zajęcia plastyczne. Korepetycje.

Rodzice porównują godziny, dojazdy, ceny i zastanawiają się, które zajęcia będą dla dziecka najlepsze. W ciągu kilku tygodni kalendarz potrafi zapełnić się niemal do końca roku szkolnego.
 

Jest jednak jeszcze jedno spotkanie, o którym łatwo zapomnieć.

Diagnoza rozwoju dziecka.

Nie dlatego, że z dzieckiem „musi być coś nie tak”. Nie po to, żeby na siłę szukać problemów.

Dobra diagnoza ma odpowiedzieć na znacznie prostsze pytanie:

jak dziecko funkcjonuje dzisiaj i czy w jakimś obszarze potrzebuje dodatkowego wsparcia?

Czasami wystarczy jedno spotkanie i kilka wskazówek dla rodzica. Czasami potrzebna jest obserwacja. Innym razem diagnoza pokazuje, że warto rozpocząć terapię, zanim niewielka trudność zacznie wpływać na naukę, komunikację czy codzienne funkcjonowanie.

Dlatego początek roku szkolnego może być bardzo dobrym momentem, aby przyjrzeć się dziecku trochę uważniej.
 

Zajęcia dodatkowe rozwijają dziecko. Diagnoza pomaga sprawdzić, czego naprawdę potrzebuje

Rodzice zapisują dzieci na zajęcia z bardzo dobrych powodów.

Chcą rozwijać ich zainteresowania, wspierać sprawność, uczyć języków, budować pewność siebie i dawać możliwość poznawania świata.

Ale każde dziecko rozwija się trochę inaczej.

Jedno świetnie radzi sobie ruchowo, ale trudno mu opowiedzieć, co wydarzyło się w przedszkolu.

Drugie zna mnóstwo słów, ale jego wymowa jest niezrozumiała dla osób spoza rodziny.

Kolejne nie ma problemów z mówieniem, ale trudno mu skoncentrować się na poleceniu, zapamiętać sekwencję czynności albo nauczyć się czytać.

Jeszcze inne oddycha przez usta, śpi z otwartą buzią, ma trudności z gryzieniem lub połykaniem.

Nie zawsze są to problemy wymagające terapii.

Ale warto wiedzieć, skąd wynikają.

I właśnie temu służy profesjonalna diagnoza.
 

Diagnoza nie jest egzaminem

Samo słowo „diagnoza” potrafi brzmieć poważnie.

Rodzic może obawiać się, że dziecko będzie oceniane, porównywane z innymi albo że już sama konsultacja oznacza podejrzenie zaburzenia.

W praktyce spotkanie diagnostyczne powinno wyglądać zupełnie inaczej.

To przede wszystkim obserwacja dziecka, rozmowa z rodzicem i sprawdzenie konkretnych umiejętności w sposób dostosowany do wieku.

Specjalista chce dowiedzieć się między innymi:

• jak rozwijała się mowa,
• jak dziecko rozumie komunikaty,
• w jaki sposób się porozumiewa,
• jak wymawia poszczególne głoski,
• jak pracują język, wargi i policzki,
• jak dziecko oddycha i połyka,
• jak radzi sobie z zadaniami wymagającymi koncentracji,
• jak funkcjonuje w obszarze umiejętności potrzebnych w przedszkolu i szkole.

Najważniejszym efektem diagnozy nie powinna być „etykietka”.

Powinna nim być konkretna odpowiedź: co jest w porządku, co warto obserwować i czy dziecko potrzebuje wsparcia.
 

Kiedy warto pomyśleć o diagnozie logopedycznej?

Rodzicom logopeda najczęściej kojarzy się z dzieckiem, które nieprawidłowo wymawia „r” albo sepleni.

To tylko część obszaru, którym zajmuje się specjalista.

Warto rozważyć diagnozę logopedyczną, jeżeli dziecko:

• mówi wyraźnie mniej niż rówieśnicy,
• jest trudne do zrozumienia dla innych osób,
• zastępuje jedne głoski innymi,
• opuszcza głoski lub sylaby,
• ma trudności z budowaniem zdań,
• używa bardzo prostych wypowiedzi mimo coraz starszego wieku,
• ma problem z opowiadaniem wydarzeń,
• wydaje się nie rozumieć części poleceń,
• długo szuka słów,
• jąka się lub mówi z dużym wysiłkiem,
• unika mówienia w niektórych sytuacjach.
   

Czasami rodzina przyzwyczaja się do sposobu mówienia dziecka.

Mama i tata rozumieją niemal wszystko, ponieważ codziennie z nim rozmawiają. Problem może stać się bardziej widoczny dopiero w przedszkolu lub szkole, kiedy dziecko musi komunikować się z nauczycielem i rówieśnikami.

Wtedy okazuje się, że inni często proszą:

„Powtórz, bo nie zrozumiałem”.

Takiej sytuacji nie warto ignorować.
 

Kiedy potrzebna może być diagnoza neurologopedyczna?

Neurologopeda patrzy szerzej niż tylko na samą wymowę.

Ważne jest nie tylko co dziecko mówi, ale również jak funkcjonują struktury i mechanizmy potrzebne do mówienia, jedzenia, oddychania i komunikowania się.

Do konsultacji powinny skłonić rodzica między innymi sytuacje, gdy dziecko:

• często oddycha przez usta,
• śpi z otwartą buzią,
• wysuwa język między zęby,
• ma trudności z gryzieniem lub żuciem,
• długo przetrzymuje jedzenie w jamie ustnej,
• dławi się określonymi konsystencjami,
• bardzo ogranicza repertuar spożywanych produktów,
• ma trudności z połykaniem,
• ślini się mimo wieku, w którym powinno już dobrze kontrolować ślinę,
• ma nietypowe napięcie w obrębie twarzy i jamy ustnej,
• ma problemy z koordynacją ruchów potrzebnych do mówienia,
• rozwija mowę w nietypowy sposób,
• ma trudności neurologiczne lub neurorozwojowe wpływające na komunikację.
   

Warto pamiętać, że mowa nie powstaje w oderwaniu od reszty organizmu.

Język, szczęka, żuchwa, policzki, wargi, sposób oddychania i połykania tworzą system, którego poszczególne elementy wpływają na siebie nawzajem.

Dlatego czasem ćwiczenie samego „ładnego mówienia” nie wystarcza.

Najpierw trzeba ustalić dlaczego dziecko mówi w określony sposób.
 

A kiedy warto pomyśleć o diagnozie pedagogicznej?

Początek roku szkolnego szczególnie sprzyja zauważaniu trudności, które wcześniej nie były oczywiste.

Dziecko zaczyna dostawać więcej poleceń.

Musi dłużej siedzieć przy zadaniu.

Zapamiętywać.

Porównywać.

Czytać.

Pisać.

Liczyć.

Organizować swoją pracę.

I nagle rodzic widzi, że czynności, które innym dzieciom przychodzą stosunkowo łatwo, u jego dziecka wymagają ogromnego wysiłku.
 

Diagnoza pedagogiczna może być pomocna, gdy dziecko:

• ma trudności z koncentracją na zadaniu,
• szybko zapomina polecenia,
• myli podobne litery,
• wolno uczy się czytać,
• czyta, ale nie rozumie treści,
• ma duży problem z pisaniem,
• unika rysowania i zadań grafomotorycznych,
• ma trudności z zapamiętywaniem sekwencji,
• wolniej opanowuje liczenie,
• gubi się podczas wykonywania złożonych poleceń,
• szybko męczy się przy zadaniach wymagających skupienia,
• ma trudności z organizacją swojej pracy.
   

W przypadku dzieci przedszkolnych diagnoza może także pomóc ocenić umiejętności ważne przed rozpoczęciem nauki szkolnej.

Nie chodzi o sprawdzenie, czy dziecko zna już wszystkie litery.

Gotowość do nauki jest znacznie szerszym pojęciem.
 

„Ale moje dziecko dopiero zaczęło przedszkole. Może trzeba poczekać?”

Czasami rzeczywiście potrzeba czasu.

Nowa grupa, nowa szkoła, nowe obowiązki i nowe otoczenie mogą chwilowo zmienić zachowanie dziecka.

Nie każda trudność zauważona we wrześniu oznacza problem rozwojowy.

Ale istnieje różnica między spokojną obserwacją a wielomiesięcznym odkładaniem konsultacji mimo powtarzających się sygnałów.

Rodzice często słyszą:

„Jeszcze ma czas”.

„Chłopcy zaczynają mówić później”.

„W przedszkolu się rozgada”.

„W szkole nadrobi”.

„Z tego się wyrasta”.

Czasem tak się dzieje.

A czasem nie.

Jeżeli coś w rozwoju dziecka od dłuższego czasu budzi niepokój rodzica, konsultacja ze specjalistą może dać znacznie więcej spokoju niż kolejne miesiące zastanawiania się, czy „to jeszcze norma”.
 

Diagnoza nie oznacza automatycznie terapii przez cały rok

To bardzo ważne.

Umówienie dziecka na diagnozę nie oznacza podpisania umowy na wielomiesięczne zajęcia.

Po badaniu może się okazać, że:

rozwój przebiega prawidłowo i rodzic otrzyma jedynie wskazówki dotyczące dalszego wspierania dziecka.

Może być potrzebna:

kontrola po kilku miesiącach, aby sprawdzić, jak rozwija się dana umiejętność.

Czasami wystarczą:

konkretne zalecenia do zastosowania w domu.

A dopiero w części przypadków specjalista może zalecić:

regularną terapię lub konsultację z innym specjalistą.

I właśnie dlatego warto zaczynać od diagnozy, a nie od przypadkowego wybierania ćwiczeń znalezionych w internecie.
 

Jedno dziecko może potrzebować więcej niż jednego spojrzenia

Rozwój nie dzieli się na osobne szufladki.

Mowa wpływa na funkcjonowanie w szkole.

Oddychanie i pozycja języka mogą mieć znaczenie dla artykulacji.

Trudność z rozumieniem poleceń może wyglądać jak brak koncentracji.

Problemy językowe mogą utrudniać naukę czytania.

Dlatego czasami dopiero spojrzenie na dziecko z kilku stron pozwala zobaczyć pełny obraz.

Rodzic nie musi jednak sam decydować:

„Czy potrzebujemy logopedy, neurologopedy czy pedagoga?”

To właśnie jedna z rzeczy, które można ustalić podczas konsultacji.
 

Dlaczego początek roku szkolnego jest dobrym momentem na diagnozę?

We wrześniu większość rodzin tworzy plan, który będzie obowiązywał przez kolejne miesiące.

Za kilka tygodni może się okazać, że wszystkie popołudnia są już zajęte.

Poniedziałek – angielski.

Wtorek – basen.

Środa – taniec.

Czwartek – piłka.

Piątek – kolejne zajęcia.

A jeśli dopiero w listopadzie nauczyciel zwróci uwagę na trudności w mowie, koncentracji albo nauce, znalezienie miejsca na konsultacje i ewentualną terapię może stać się logistycznie znacznie trudniejsze.

Dlatego warto pomyśleć o diagnozie zanim dziecięcy grafik zostanie wypełniony do ostatniej wolnej godziny.

Nie chodzi o odbieranie dziecku pasji.

Wręcz przeciwnie.

Chodzi o to, żeby planować jego rozwój świadomie.
 

Nie trzeba czekać, aż problem stanie się duży

To jeden z najważniejszych powodów, dla których warto diagnozować wcześnie.

Rodzic nie musi czekać, aż:

• dziecko zacznie wstydzić się swojej wymowy,
• rówieśnicy zaczną zwracać uwagę na sposób mówienia,
• pierwsze trudności szkolne przełożą się na niechęć do nauki,
• jedzenie stanie się codziennym źródłem konfliktów,
• nieprawidłowe nawyki utrwalą się przez kolejne miesiące.

Konsultacja może odbyć się wtedy, gdy rodzic dopiero zaczyna mieć wątpliwości.

To wystarczający powód, żeby zapytać specjalistę.
 

A jeśli diagnoza pokaże, że wszystko jest dobrze?

To również jest cenna informacja.

Rodzic wychodzi ze spotkania spokojniejszy.

Wie, na jakim etapie znajduje się dziecko.

Wie, na co zwracać uwagę.

Wie, które zachowania są typowe dla wieku, a które w przyszłości warto ponownie skonsultować.

Diagnoza nie służy wyłącznie wykrywaniu trudności.

Może również potwierdzić prawidłowy rozwój.

I czasem właśnie tego rodzic potrzebuje najbardziej.
 

Na jakie sygnały warto zwrócić uwagę przed rozpoczęciem nowego roku zajęć?

Spróbuj przez kilka dni po prostu obserwować swoje dziecko.

Czy osoby spoza rodziny dobrze rozumieją jego mowę?

Czy dziecko potrafi opowiedzieć, co wydarzyło się w ciągu dnia?

Czy rozumie polecenia odpowiednie do wieku?

Czy podczas mówienia język nie pojawia się między zębami?

Czy oddycha głównie nosem?

Czy podczas snu ma zamknięte usta?

Czy bez problemu gryzie i połyka różne rodzaje jedzenia?

Czy potrafi skoncentrować się na zadaniu?

Czy chętnie rysuje, pisze i wykonuje zadania przy stoliku?

Czy nauka nowych rzeczy przychodzi mu w sposób zbliżony do rówieśników?

Nie musisz znać norm rozwojowych ani samodzielnie interpretować każdego zachowania.

Jeżeli kilka odpowiedzi budzi Twój niepokój, warto o nich porozmawiać ze specjalistą.
 

Zanim wybierzesz kolejne zajęcia, sprawdź, czego dziecko potrzebuje najbardziej

Rodzice robią dla swoich dzieci naprawdę dużo.

Organizują rozwijające zajęcia, dowożą je na treningi, pomagają w nauce i szukają najlepszych możliwości.

W całym tym planowaniu łatwo jednak przeoczyć podstawowe pytanie:

czy wiem, w jakich obszarach moje dziecko rozwija się bardzo dobrze, a gdzie może potrzebować dodatkowego wsparcia?

Profesjonalna diagnoza logopedyczna, neurologopedyczna lub pedagogiczna może pomóc znaleźć odpowiedź.

Nie po to, żeby dziecko oceniać.

Nie po to, żeby porównywać je z innymi.

I nie po to, żeby od razu wpisywać do kalendarza kolejne obowiązkowe zajęcia.

Po to, żeby lepiej je zrozumieć.
 

Diagnoza logopedyczna, neurologopedyczna i pedagogiczna – Łódź

Jeżeli rozwój mowy, komunikacji, sposób oddychania, połykania, jedzenia albo funkcjonowanie dziecka w przedszkolu czy szkole budzą Twoje pytania, możesz umówić konsultację i sprawdzić sytuację zanim rozpocznie się cały rok dodatkowych zajęć.

W gabinecie we Florentynowie 116 pod Łodzią dostępne są diagnozy dostosowane do potrzeb dziecka i obszaru, który wymaga dokładniejszego przyjrzenia się.
 

Nie musisz samodzielnie wiedzieć, jakiej diagnozy potrzebuje Twoje dziecko.

Najważniejsze jest to, że zauważyłeś coś, co warto sprawdzić.

Zanim dziecięcy kalendarz zapełni się aż do czerwca, znajdź w nim miejsce na spotkanie, które może pomóc lepiej zaplanować cały kolejny rok rozwoju dziecka.